Agrisoftteam

Sušenje šljive zapaženo poslednjih godina kod nas prouzrokovalo je velike štete ozbiljno ugrožavajući uspješno gajenje ove veoma cjenjene voćke. Iznenada izumiru stabla šljive starosti 3-7 godina, tako da proizvođači počinju da gube interes za njeno uzgajanje, a kao najosjetljivija sorta pokazala se čačanska ljepotica, ali se bolest, mada u znatno slabijem intenzitetu zapaža i na sortama čačanska rodna i Stenley. Simptomi sušenja voćaka mogu biti prouzrokovani fitopatogenim agensima (gljivama, bakterijama, virusima, fitoplazmama), ali i abiotičkim faktorima kao što su ekstremno niske temperature tokom zimskih mjeseci, kao i interakcijom biotskih i abiotskih činilaca (Arsenijević,1980;Gavrilović,2004;Berger,2004).

Cilj rada bio je da se izvrši identifikacija fitopatogenih bakterija izolovanih iz oboljelog tkiva šljive i utvrdi njihov značaj u etiologiji ove bolesti. Tim pre, što pojava iznenadnog sušenja stabala šljive simptomatično podsjeća na izumiranje stabala kajsije, u čemu je uloga fitopatogenih bakterija eksperimentalno potvrđena (Klement,1977;Arsenijević,1980). Sušenje stabala breskve, koje se ispoljava sličnim simptomima, usljed velikih šteta privlači pažnju u SAD i opisano je kao „kratak život stabala breskve“ (Peach trees short life) (Richie,1995).

Višegodišnjim posmatranjem uočeno je de se sušenje stabala šljive javlja samo u vegetaciji kojoj su prethodile niske temperature (-20°C i niže) tokom zime. Kada su zime blage u našim uslovima sušenje se ne javlja. Prvi simptomi bolesti uočavaju se krajem proljeća i početkom ljeta. Na deblu mladih stabala uočava se nekroza tkiva koja se ispoljava u vidu nekrotične pjege koja često zahvata deblo čitavom dužinom. Tkivo u okviru pjega je ulegnuto i mrkoljubičasto, te se jasno može razlikovati od zdravog, nezaraženog. U okviru nekrotičnog tkiva često se zapaža pucanje kore i lučenje smole. Uklanjanjem površinskog sloja kore uočava se nekroza sprovodnih sudova koji dobijaju mrku boju. Nekroza vremenom zahvata deblo u cjelosti i prouzrokuje sušenje čitave voćke. Suvo lišće mrke boje ne otpada i ostaje pričvršćeno za grane, što je takođe karakterističan znak bolesti. Formirani plodovi se smežuravaju, postaju ljubičasti i vremenom otpadaju. Usljed nekroze debla nastaje nekroza osnovnih grana, na kojima se takođe uočavaju mrkoljubičaste ulegnute pjege. One se vremenom spajaju, zahvatajući grane u cjelosti usljed čega se cijela voćka suši. Na oboljelim stablima šljive primjećeni su i simptomi nekroze pupoljaka iz kojih se u proljeće ne razvijaju listovi i cvasti. Prouzrokujući nekrozu više susjednih pupoljaka patogen prstenasto zahvata čitave grane, uzrokujući njihovo izumiranje. Ovakve patološke promjene praćene su obilnim lučenjem smole, što je takođe upečatljiv simptomatski znak..

O ulozi bakterije Pseudomonas syringae u pojavi iznenadnog izumiranja stabala šljive kod nas još se ne može dati konačan sud. Potrebno je izvršiti inokulacije stabala ove voćke više puta tokom godine u cilju reprodukcije simptoma i utvrđivanja postojanja korelacije između pojave simptoma i temperatura toko različitih godišnjih doba. Ova istraživanja su u toku, a rezultati će biti naknadno saopšteni.Smatra se da i samo prisustvo patogenih sojeva P. syringae, ukazuje na njenu ulogu u etiologiji sušenja šljive. Ali, trebalo bi intenzivirati i istraživanja o eventualnoj ulozi drugih patogena u genezi ove bolesti, kao što su fitoplazme, virusi i gljive (Gavrilović i sar.,2008).

slike su preuzete sa www.poljoberza.net