POJAVA, ŠTETNOST  I  RAŠIRENOST

Virus mozaika duvana je jedan od najranije upoznatih, najraširenijih i najštetnijih biljnih virusa. Virus mozaika duvana je stalni pratilac proizvodnje duvana, kao i drugih gajenih Solanaceae. U uslovima gdje se ne preduzimaju odgovarajuće mjere, štete od zaraze duvana mogu da dostignu i preko 90 %. Cijena mozaičkog duvana je, zbog pogoršanog kvaliteta, niža i do 58%, a ukupan prihod i do 80%.

SIMPTOMI

Mozaik je osnovni simptom kojeg kod biljaka duvana izaziva virus mozaika na ovoj biljci. Mozaik se karakteriše različitim oblicima i intenzitetima promena boje. Deformacije listova se javljaju i kod mozaičnih biljaka. Oboljele biljke, ili djelovi biljaka koji rastu po infekciji, zaostaju u porastu, ostaju kržljavi. Virus mozaika duvana je veoma infektivan, postojan i termostabilan. Prenosi se mehanički – sokom zaraženih biljaka, zatim vilinom kosicom a kod paprike i paradaiza i semenom. Neposredno prenošenje se ostvaruje u kontaktu zaraženih i zdravih biljaka pri čemu pri čemu dolazi do sitnih povreda – kao što je lomljenje dlačica na listu. Dalje, virus se održava na prstima, alatu, rafiji, ramu, staklu, odjelu, obući i svim drugim predmetima koji dolaze u dodir i povređuju zaražene biljke. Van žive ćelije virus mozaika duvana je postojan više mjeseci, pa do dvije godine.

Virus mozaika duvana se neograničeno dugo održava u suvom lišću duvana. Izdržava procese fermentacije pa se posle toga nađe i u cigaretama, kao i od drugih proizvoda lista duvana.  Iz tako suvog duvana virus se može prstima ( pušača ) preneti na zdrave biljke i ostvariti infekciju. Na sve moguće načine može biti zaražen kao rasad tako i duvan po rasađivanju. Od jedne zaražene biljke ili struka rasada mogu se zaraziti i stotine zdravih.

MJERE ZAŠTITE

Za leje se preporučuje korišćenje zemljišta na kojem nisu najmanje tri godine nisu gajene osjetljive biljke ( duvan, paradaiz, paprika i dr. ). Najbolje je zemljište na kojem su ranije gajeni kukuruz i pšenica. U slučaju da se koristi zemljište u kojem može biti prisutan virus mozaika duvana potrebno ga je dezinfikovati, najbolje je pregrejanom vodenom parom. Sav pribor koji se koristi u proizvodnji duvana, kao i ramove treba dezinfikovati i to potapanjem 20 minuta ili premazivanjem sa 10% Na₃PO_4. Odela i radne mantile treba povremeno iskuvavati. Širenje virusa mozaika duvana kod rasada može se usporiti ako se rasad isprska obranim mlijekom. Duvan gajiti najmanje u trogodišnjem plodoredu. Za zalijevanje duvana najbolje je koristiti arterijsku ili izvorsku vodu.