Pseudoperonospora cubensis

POJAVA, RAŠIRENOST, ŠTETNOST

Ova gljiva pripada grupi ekonomski najznačajnih patogena krastavca. Podjedna­ko je opasna za biljke u polju i zatvore­nom prostoru. Na kornišonima, koji se gaje u postrnoj setvi, pričinjava velike štete i ne rijetko čini ograničavajući fak­tor njihove proizvodnje. Do umanjenja prinosa dolazi usled djelimičnog ili pot­punog uništenja lisne mase biljaka. Među gajenim biljkama najznačajniji domaćini su biljke familije Cucurbitaceae - krastavac, dinja, lubenica i tikva. Utvr­đena je fiziološka varijabilnost ovoga patogena i postojanje različitih rasa. U nas nije zabilježena na lubenicama.

SIMPTOMI

Simptomi oboljenja se ispoljavaju najčešće na lišću starom 5-15 dana. Početni znaci bolesti uočavaju se u vidu šarenila lišća, pri čemu se svijetlozelene zone smenjuju tamnozelenim. Nešto ka­snije dolazi do razvoja karakterističnih simptoma tipa krupnih, uglastih pjega, oivičenih lisnom nervaturom, žute boje. Pri povišenoj vlažnosti, sa donje strane li­sta, u okviru pjega, nastaje prevlaka koju čine reproduktivne tvorevine gljive. Cio list, u takvim uslovima, postaje krt i lo­mljiv, brzo se suši i izumire. Lisna masa izgleda kao vatrom spaljena, pa otuda i naziv plamenjača. Simptomi bolesti se najpre uočavaju u središnom delu odžaka, odakle se bolest vrlo brzo širi na mlado lišće koje se suši. Jače zaražene biljke su, usled masovnog propadanja listova, u potpunosti unište­ne. Plodovi na takvim biljkama obično nisu parazitirani, ali su lošeg kvaliteta i kržljavi. Peteljke ostaju zelene, pa oboljelo lišće ne opada. U staklarama, usled povećane toplote i vlažnosti, obolelo lisno tkivo se ne suši, već se razmekšava i trune.

Epidemiologija  Nedovoljno je jasno ka­ko ovaj parazit prezimljava u kontinental­nom delu zemlje, jer obrazovanje oospora u tkivu oboljelih biljaka nije utvrđeno. Ovo utoliko prije što među osetljivim biljkama nema višegodišnjih domaćina. U takvim uslovima primarne zaraze u polju nastaju iz staklenika, plastenika ili dospijevanjem sporangija iz toplijih južnih krajeva. Sporangije se uspešno rasijavaju vazdušnim strujanjima. U ka­pi vode u sporangijama se formira više zoospora. Zoospore klijaju u vlažnoj sre­dini u začetak hife, koja u biljku prodire isključivo kroz stomine otvore i na taj način ostvaruje infekciju. P. cubensis je policiklični parazit, jer tokom vegetacije formira veći broj generacija. Za razliku od drugih prouzrokovača plamenjača, za razvoj P. cubensis nije uslov vlažno i prohladno vreme. Infekciju ostvaruje pri temperaturama 8-30° C, optimalna 15-25° C.

ZAŠTITA

Za gajenje osjetljivih sor­ti i hibrida koristiti ocjedito zemljište, a sjetvu izvršiti tako da postoji veće rastojanje u redu i između redova, jer to omogu­ćava bolje provjetravanje. Birati osunčane terene jer brže sušenje lista smanjuje mo­gućnost infekcije. Značajno je gajenje manje osjetljivih sorti i hibrida. Kod osjetljivih genotipova početi sa hemijskom zaštitom, i to već od momen­ta obrazovanja prvog stalnog lista. U prometu se nalazi veliki broj preparata koji, blagovremeno primjenjeni, uspješno suzbijaju plamenjaču krastavca. Prije poja­ve prvih simptoma bolesti, u uslovima suvog i toplog vremena, preporučuje se preventivna primjena fungicida u interva­lima 7-10 dana ako su u pitanju kontakt­ni preparati, ili 12-14 dana ako se koriste sistemični fungicidi. Cilj je da se obezbijedi stalno prisustvo fungicida na biljci dok postoji opasnost od infekcije. Preventivna primena fungicida predsta­vlja obaveznu mjeru zaštite, ali je ona u uslovima stalne berbe skopčana sa pro­blemom njihovih ostataka na plodovima, zbog čega treba strogo voditi računa o karenci.